[2025] Khả năng tiếp tục hòa giải ngay cả khi các bên chưa đạt được thỏa thuận?

[Được tham vấn bởi: Luật sư Bùi Thị Nhung]

Bài viết đề cập đến nội dung liên quan đến Khả năng tiếp tục hòa giải khi các bên chưa đạt được thỏa thuận? Các trường hợp dẫn đến việc kết thúc hòa giải tại cơ sở? Phạm vi các mâu thuẫn, tranh chấp được hòa giải tại cơ sở? Những trường hợp loại trừ, không tiến hành hòa giải ở cơ sở?  được Công Ty Luật Tuyết Nhung Bùi giải đáp sử dụng vào mục đích tham khảo.

1. Khả năng tiếp tục hòa giải khi các bên chưa đạt được thỏa thuận ?

Hòa giải ở cơ sở được giải thích cụ thể tại khoản 1 điều 2 Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 như sau:                                                                                                                           

Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. Hòa giải ở cơ sở là việc hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết với nhau các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định của Luật này.

2. Cơ sở là thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, khối phố và cộng đồng dân cư khác (sau đây gọi chung là thôn, tổ dân phố).

3. Các bên là cá nhân, nhóm cá nhân, gia đình, nhóm gia đình, tổ chức có mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định của Luật này.

4. Hòa giải viên là người được công nhận theo quy định của Luật này để thực hiện hoạt động hòa giải ở cơ sở.

5. Tổ hòa giải là tổ chức tự quản của nhân dân được thành lập ở cơ sở để hoạt động hòa giải theo quy định của Luật này.

Căn cứ theo Điều 10 Nghị định 15/2014/NĐ-CP quy định về việc giải quyết trường hợp hòa giải không thành như sau:

“1. Trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận và cả hai bên yêu cầu tiếp tục hòa giải, thì hòa giải viên tiếp tục tiến hành hòa giải.

2. Trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận và một bên yêu cầu tiếp tục hòa giải, nhưng có căn cứ cho rằng việc tiếp tục hòa giải không thể đạt kết quả thì hòa giải viên quyết định kết thúc hòa giải theo quy định tại Khoản 3 Điều 23 của Luật hòa giải ở cơ sở và hướng dẫn các bên đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết theo quy định của pháp luật.

3. Trường hợp các bên yêu cầu lập văn bản hòa giải không thành, thì hòa giải viên lập văn bản, ghi rõ thông tin cơ bản về các bên; nội dung chủ yếu của vụ, việc; yêu cầu của các bên; lý do hòa giải không thành; chữ ký của hòa giải viên.”

Đối với trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận, việc hòa giải vẫn có thể tiếp tục nếu cả hai bên cùng đề nghị.

Tuy nhiên, nếu chỉ một bên yêu cầu hòa giải tiếp, mà có căn cứ cho thấy việc hòa giải khó đạt kết quả, thì hòa giải viên sẽ quyết định kết thúc hòa giải.

2. Các trường hợp dẫn đến việc kết thúc hòa giải tại cơ sở ?

Căn cứ tại Điều 23 Luật Hòa giải cơ sở năm 2013 quy định cụ thể như sau:

Các bên đạt được thỏa thuận.

Một bên hoặc các bên yêu cầu chấm dứt hòa giải.

Hòa giải viên quyết định kết thúc hòa giải khi các bên không thể đạt được thỏa thuận và việc tiếp tục hòa giải cũng không thể đạt được kết quả.

Theo quy định, hoạt động hòa giải ở cơ sở được xem là kết thúc khi phát sinh một trong các tình huống sau đây:

Các bên đạt được sự thỏa thuận thống nhất về nội dung vụ việc;

Một hoặc các bên tham gia hòa giải có yêu cầu chấm dứt quá trình hòa giải;

Hòa giải viên quyết định kết thúc hòa giải trong trường hợp các bên không thể đạt được sự đồng thuận, và việc tiếp tục tiến hành hòa giải được xác định là không còn khả năng mang lại kết quả thực chất.

Từ đó có thể thấy, hòa giải ở cơ sở không nhất thiết chỉ kết thúc khi đạt được thỏa thuận, mà vẫn có thể chấm dứt hợp pháp trong những trường hợp còn lại nêu trên, khi thiện chí hòa giải không còn hoặc điều kiện hòa giải không còn phù hợp.

3. Phạm vi các mâu thuẫn, tranh chấp được hòa giải ở cở sở?

Căn cứ tại Điều 3 Luật hòa giải cơ sở 2013 và được quy định chi tiết tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 15/2014/NĐ-CP, hòa giải ở cơ sở được tiến hành đối với các mâu thuẫn, tranh chấp sau.

– Mâu thuẫn giữa các bên (do khác nhau về quan niệm sống, lối sống, tính tình không hợp hoặc mâu thuẫn trong việc sử dụng lối đi qua nhà, lối đi chung, sử dụng điện, nước sinh hoạt, công trình phụ, giờ giấc sinh hoạt, gây mất vệ sinh chung hoặc các lý do khác).

– Tranh chấp phát sinh từ quan hệ dân sự như tranh chấp về:

+ Quyền sở hữu.

+ Nghĩa vụ dân sự.

+ Hợp đồng dân sự.

+ Thừa kế.

+ Quyền sử dụng đất.

– Tranh chấp phát sinh từ quan hệ hôn nhân và gia đình như tranh chấp phát sinh từ:

+ Quan hệ giữa vợ, chồng; quan hệ giữa cha mẹ và con; quan hệ giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu, giữa anh, chị, em và giữa các thành viên khác trong gia đình.

+ Cấp dưỡng.

+ Xác định cha, mẹ, con.

+ Nuôi con nuôi.

+ Ly hôn.

– Vi phạm pháp luật mà theo quy định của pháp luật những việc vi phạm đó chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm hành chính.

– Vi phạm pháp luật hình sự trong các trường hợp sau đây:

+ Không bị khởi tố vụ án theo quy định tại Điều 157 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

+ Pháp luật quy định chỉ khởi tố vụ án theo yêu cầu của người bị hại, nhưng người bị hại không yêu cầu khởi tố theo quy định tại Khoản 1 Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

+ Vụ án đã được khởi tố, nhưng sau đó có quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng về đình chỉ điều tra theo quy định tại Khoản 1 Điều 230 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 hoặc đình chỉ vụ án theo quy định tại Khoản 1 Điều 248 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

– Vi phạm pháp luật bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn theo quy định tại Nghị định 120/2021/NĐ-CP hoặc có đủ điều kiện để áp dụng biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính theo quy định tại Chương II Phần thứ năm Luật xử lý vi phạm hành chính 2012.

– Những vụ, việc khác mà pháp luật không cấm.

4. Những trường hợp loại trừ, không tiến hành hòa giải ở cơ sở?

Cũng được quy định tại Điều 5 Nghị định 15/2014/NĐ-CP, khoản 2 quy định về các trường hợp không được hòa giải bao gồm:

– Mâu thuẫn, tranh chấp xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng.

– Vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia đình mà theo quy định của pháp luật phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết, giao dịch dân sự vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội.

– Vi phạm pháp luật mà theo quy định phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trừ các trường hợp quy định tại Điểm đ Khoản 1 Điều 5 Nghị định 15/2014/NĐ-CP.

– Vi phạm pháp luật mà theo quy định phải bị xử lý vi phạm hành chính, trừ các trường hợp quy định tại Điểm e Khoản 1 Điều 5 Nghị định 15/2014/NĐ-CP.

– Mâu thuẫn, tranh chấp khác không được hòa giải ở cơ sở quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 3 Luật hòa giải ở cơ sở 2013, bao gồm:

+ Hòa giải tranh chấp về thương mại được thực hiện theo quy định Luật thương mại và các văn bản hướng dẫn thi hành.

+ Hòa giải tranh chấp về lao động được thực hiện theo quy định Bộ luật lao động và các văn bản hướng dẫn thi hành

5. Giải quyết trường hợp vụ, việc không thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở

Căn cứ Điều 6 Nghị định 15/2014/NĐ-CP, trong trường hợp vụ, việc được xác định là không thuộc phạm vi hòa giải theo quy định tại Điều 3 Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và Khoản 2 Điều 5 Nghị định 15/2014/NĐ-CP, hòa giải viên có trách nhiệm giải thích rõ cho các bên biết lý do không tiến hành hòa giải, đồng thời hướng dẫn họ thực hiện các thủ tục cần thiết để đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Luật Tuyết Nhung Bùi – Hotline: 0975 982 169

[EN]

This article discusses matters related to the possibility of continuing mediation when the parties have not reached an agreement, the circumstances leading to the conclusion of mediation at the grassroots level, the scope of disputes eligible for mediation at the grassroots level, and the exceptions where mediation shall not be conducted. The explanations and interpretations are provided by Tuyet Nhung Bui Law Firm for reference purposes.

1. Possibility of Continuing Mediation When the Parties Have Not Reached an Agreement

Mediation at the grassroots level is specifically defined under Clause 1, Article 2 of the Law on Grassroots Mediation 2013 as follows:

Interpretation of Terms

In this Law, the following terms are construed as follows:

Mediation at the grassroots level means the act whereby a mediator provides guidance and assistance for the parties to reach a voluntary agreement to settle with each other their conflicts, disputes, or violations of law in accordance with this Law.

Grassroots level refers to villages, hamlets, quarters, residential clusters, or other communities (hereinafter collectively referred to as “villages” or “residential groups”).

The parties refer to individuals, groups of individuals, families, groups of families, or organizations involved in conflicts, disputes, or violations of law as prescribed by this Law.

Mediator refers to a person recognized under this Law to perform mediation activities at the grassroots level.

Mediation team refers to a self-managed organization of residents established at the grassroots level to carry out mediation in accordance with this Law.

Pursuant to Article 10 of Decree No. 15/2014/NĐ-CP, which regulates the handling of unsuccessful mediation cases:

In cases where the parties fail to reach an agreement and both parties request to continue mediation, the mediator shall continue the mediation process.

In cases where the parties fail to reach an agreement and only one party requests to continue mediation, but there are grounds to believe that continued mediation cannot produce results, the mediator shall decide to terminate mediation in accordance with Clause 3, Article 23 of the Law on Grassroots Mediation, and shall guide the parties to submit the matter to a competent state authority for settlement in accordance with the law.

Where the parties request that a record of unsuccessful mediation be made, the mediator shall prepare such a record, clearly stating the basic information of the parties, the principal content of the matter, the parties’ requests, the reasons for unsuccessful mediation, and the mediator’s signature.

Accordingly, when the parties have not reached an agreement, mediation may still continue if both parties jointly request it.

However, if only one party requests continuation, and there are grounds to conclude that further mediation would not be effective, the mediator shall decide to terminate the mediation.

2. Circumstances Leading to the Conclusion of Mediation at the Grassroots Level

Pursuant to Article 23 of the Law on Grassroots Mediation 2013, mediation shall be concluded in the following circumstances:

+ The parties reach an agreement;

+ One or both parties request to terminate the mediation;

+ The mediator decides to terminate the mediation where the parties cannot reach an agreement and further mediation is unlikely to achieve results.

Accordingly, mediation at the grassroots level is considered concluded when any of the following situations arise:

+ The parties reach mutual agreement on the matter;

+ One or both parties participating in mediation request to terminate the process;

+ The mediator decides to terminate the mediation where consensus cannot be achieved, and continued mediation is deemed incapable of producing substantive results.

Thus, it can be seen that mediation at the grassroots level does not necessarily end only when an agreement is achieved; it may also lawfully conclude in other cases as mentioned above, when good faith for mediation no longer exists or the conditions for mediation are no longer appropriate.

3. Scope of Conflicts and Disputes Subject to Grassroots Mediation

Pursuant to Article 3 of the Law on Grassroots Mediation 2013 and Clause 1, Article 5 of Decree No. 15/2014/NĐ-CP, mediation at the grassroots level may be conducted for the following types of conflicts and disputes:

Conflicts between parties arising from differences in lifestyle, personality, or due to disputes regarding shared pathways, access, use of electricity or water, auxiliary structures, daily living schedules, hygiene, or other similar reasons;

Disputes arising from civil relations, such as disputes over:

+ Ownership rights;

+ Civil obligations;

+ Civil contracts;

+ Inheritance;

+ Land use rights.

Disputes arising from marriage and family relations, such as:

+ Relations between husband and wife; relations between parents and children; relations between grandparents and grandchildren; be tween siblings; and among other family members;

+ Alimony;

+ Determination of parentage;

+ Adoption;

+ Divorce.

Violations of law which, under the law, are not serious enough to warrant criminal prosecution or administrative sanctions.

– Violations of criminal law in the following cases:

+ Cases not subject to prosecution under Article 157 of the Criminal Procedure Code 2015 and not subject to administrative handling by a competent state authority;

+ Cases subject to prosecution only at the request of the victim as prescribed in Clause 1, Article 155 of the Criminal Procedure Code 2015, where the victim does not make such a request;

+ Cases that have been prosecuted but later terminated or dismissed under Clause 1, Article 230 or Clause 1, Article 248 of the Criminal Procedure Code 2015, and not subject to administrative handling by competent authorities.

– Violations of law subject to educational measures at the commune, ward, or township level under Decree No. 120/2021/NĐ-CP, or eligible for alternative administrative handling measures under Chapter II, Part Five of the Law on Handling of Administrative Violations 2012.

Other matters not prohibited by law.

4. Cases Excluded from Grassroots Mediation

Also stipulated under Clause 2, Article 5 of Decree No. 15/2014/NĐ-CP, mediation shall not be conducted in the following cases:

– Conflicts or disputes infringing upon the interests of the State or public interests;

– Violations of marriage and family law that must be resolved by competent state authorities, or civil transactions that contravene legal prohibitions or social ethics;

– Violations of law subject to criminal prosecution, except as provided in Point đ, Clause 1, Article 5 of the Decree;

– Violations of law subject to administrative sanctions, except as provided in Point e, Clause 1, Article 5 of the Decree;

– Other conflicts and disputes not subject to grassroots mediation as prescribed in Point d, Clause 1, Article 3 of the Law on Grassroots Mediation 2013, including:

+ Commercial disputes, which shall be mediated in accordance with the Law on Commerce and its guiding documents;

+ Labor disputes, which shall be mediated in accordance with the Labor Code and its guiding documents.

5. Settlement of Cases Not Falling Within the Scope of Grassroots Mediation

According to Article 6 of Decree No. 15/2014/NĐ-CP, in cases where a matter is determined not to fall within the scope of grassroots mediation as prescribed in Article 3 of the Law on Grassroots Mediation 2013 and Clause 2, Article 5 of the same Decree, the mediator shall clearly explain to the parties the reasons why mediation cannot be conducted, and guide them to carry out necessary procedures to request the competent state authorities for resolution in accordance with the law.


TUYET NHUNG LAW cung cấp đội ngũ Luật sư chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm xử lý các vụ án trên thực tế về lĩnh vực đất đai, xây dựng, nhà ở. Liên hệ tư vấn hoặc mời luật sư tham giao bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong các vụ án tại toà án, vui lòng liên hệ số điện thoại: 0975.982.169 hoặc gửi yêu cầu qua email: lienhe@tuyetnhunglaw.vn để được hỗ trợ.

Tran Xuan Dai: