1. Nhà ở xã hội là gì? Ai được mua nhà ở xã hội?
1.1. Nhà ở xã hội là gì?
Căn cứ theo Khoản 7 Điều 2 Luật Nhà ở 2023 “ Nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở theo quy định của Luật này.”
Theo đó, nhà ở xã hội là loại nhà ở gắn liền với chính sách hỗ trợ của Nhà nước, phục vụ các đối tượng chính sách, vì vậy không được xem là nhà ở thương mại thông thường trên thị trường bất động sản. Sự hỗ trợ của Nhà nước có thể được thể hiện thông qua nhiều hình thức như ưu đãi về đất đai, tài chính, thuế, tín dụng, đầu tư hạ tầng hoặc hỗ trợ trực tiếp cho người thụ hưởng,…
1.2. Ai được mua nhà ở xã hội?
Căn cứ theo Điều 76 Luật Nhà ở 2023, quy định cụ thể các nhóm đối tượng đủ điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội:
“Điều 76. Đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội
1. Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.
2. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn.
3. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu.
4. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị.
5. Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị.
6. Công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp.
7. Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, công nhân công an, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; người làm công tác cơ yếu, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang công tác.
8. Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.
9. Đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ theo quy định tại khoản 4 Điều 125 của Luật này, trừ trường hợp bị thu hồi nhà ở công vụ do vi phạm quy định của Luật này.
10. Hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quy định của pháp luật mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở, đất ở.
11. Học sinh, sinh viên đại học, học viện, trường đại học, cao đẳng, dạy nghề, trường chuyên biệt theo quy định của pháp luật; học sinh trường dân tộc nội trú công lập.
12. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp.”
Theo đó, nhà ở xã hội được ưu tiên dành cho nhiều nhóm đối tượng có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu nhà ở thực sự cần sự hỗ trợ của Nhà nước. Trước hết, nhóm đối tượng đầu tiên là người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ thuộc diện được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo pháp luật về ưu đãi người có công.
Thứ hai, là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, bao gồm hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn, khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu và hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị. Đây là những đối tượng gặp nhiều khó khăn trong việc bảo đảm điều kiện nhà ở tối thiểu.
Thứ ba, chính sách nhà ở xã hội hướng đến lực lượng lao động có thu nhập thấp, như người thu nhập thấp tại đô thị và công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp.
Ngoài ra, pháp luật còn quy định nhiều đối tượng đặc thù khác như cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân, công an; người đã trả lại nhà ở công vụ; hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở; học sinh, sinh viên. Bên cạnh cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp và hợp tác xã trong khu công nghiệp cũng được hưởng chính sách này nhằm đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân.
2. Cá nhân cho thuê nhà ở xã hội có phải báo cáo UBND?
Căn cứ Điều 43 Nghị định Số: 100/2024/NĐ-CP quy định về Trình tự, thủ tục cho thuê nhà ở xã hội do cá nhân đầu tư xây dựng, theo đó, cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở xã hội phải thực hiện khi đưa nhà ở xã hội vào cho thuê.
“Điều 43. Trình tự, thủ tục cho thuê nhà ở xã hội do cá nhân đầu tư xây dựng
Trình tự, thủ tục cho thuê nhà ở xã hội do cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở xã hội thực hiện như sau:
1. Cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở xã hội có trách nhiệm báo cáo Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xây dựng nhà ở (báo cáo bằng văn bản) về địa điểm xây dựng; tiến độ thực hiện; quy mô, số lượng căn hộ, trong đó bao gồm: Số căn hộ để cho thuê; thời gian bắt đầu cho thuê, để Ủy ban nhân dân cấp xã công bố công khai thông tin tại trụ sở của xã, phường để chính quyền địa phương và người dân biết để thực hiện theo dõi, giám sát.
2. Trên cơ sở các thông tin về nhà ở xã hội trên địa bàn đã được công bố theo quy định; người có nhu cầu đăng ký thuê nhà ở xã hội nộp giấy xác nhận đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an cho cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.
3. Sau khi tập hợp đầy đủ hồ sơ đăng ký của các đối tượng có nhu cầu, cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở xã hội ký Hợp đồng thuê nhà ở với người thuê nhà. Đồng thời có trách nhiệm gửi Ủy ban nhân dân cấp xã Danh sách đối tượng thuê nhà ở xã hội để phục vụ cho công tác quản lý, kiểm tra (hậu kiểm).”
Theo đó, hoạt động cho thuê nhà ở xã hội của cá nhân phải được thực hiện trình tự sau:
Trước hết, Cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở xã hội có trách nhiệm báo cáo Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xây dựng nhà ở. Việc báo cáo này phải được thực hiện bằng văn bản và phải thể hiện đầy đủ các nội dung cơ bản, bao gồm: địa điểm xây dựng; tiến độ thực hiện; quy mô, số lượng căn hộ, trong đó bao gồm: Số căn hộ để cho thuê; thời gian bắt đầu cho thuê
Sau khi tập hợp đầy đủ hồ sơ đăng ký của các đối tượng có nhu cầu, cá nhân đầu tư xây dựng nhà ở xã hội mới được ký kết hợp đồng thuê nhà ở với người thuê. Đồng thời có trách nhiệm gửi Ủy ban nhân dân cấp xã Danh sách đối tượng thuê nhà ở xã hội để phục vụ cho công tác quản lý, kiểm tra (hậu kiểm).
Như vậy, cá nhân cho thuê nhà ở xã hội bắt buộc phải báo cáo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có nhà ở xã hội. Đây là yêu cầu mang tính bắt buộc trong trình tự, thủ tục cho thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật. Việc không thực hiện báo cáo hoặc báo cáo không đầy đủ được xem là không tuân thủ trình tự, thủ tục pháp lý, có thể ảnh hưởng đến tính hợp pháp của hoạt động cho thuê nhà ở xã hội.
Do đó, để bảo đảm việc cho thuê nhà ở xã hội đúng quy định, cá nhân đầu tư xây dựng cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo với UBND cấp xã, phối hợp công khai thông tin, kiểm soát đúng đối tượng thuê và gửi danh sách người thuê phục vụ công tác quản lý, kiểm tra. Việc tuân thủ này vừa bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân cho thuê, vừa bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả của chính sách nhà ở xã hội.
[EN]
[Consulted by: Lawyer Bui Thị Nhung]
This article addresses issues related to what social housing is, who is eligible to purchase social housing, and whether individuals leasing social housing are required to report to the People’s Committee, as explained by Tuyet Nhung Bui Law Firm for reference purposes.
1. What is Social Housing? Who Is Eligible to Purchase Social Housing?
1.1. What is social housing?
Pursuant to Clause 7, Article 2 of the 2023 Housing Law:
“Social housing is housing that receives support from the State for beneficiaries of housing support policies in accordance with this Law.”
Accordingly, social housing is a type of housing closely associated with State support policies and intended for policy beneficiaries. It is therefore not considered ordinary commercial housing on the real estate market. State support may take various forms, such as incentives relating to land, finance, taxation, credit, infrastructure investment, or direct assistance to beneficiaries.
1.2. Who is eligible to purchase social housing?
Pursuant to Article 76 of the 2023 Housing Law, the following groups are eligible for social housing support policies:
“Article 76. Beneficiaries of social housing support policies
1. Persons who have rendered meritorious services to the revolution and relatives of martyrs who are eligible for housing improvement support in accordance with the Ordinance on Preferential Treatment of Persons with Meritorious Services to the Revolution.
2. Poor and near-poor households in rural areas.
3. Poor and near-poor households in rural areas that are frequently affected by natural disasters and climate change.
4. Poor and near-poor households in urban areas.
5. Low-income earners in urban areas.
6. Workers and employees working for enterprises, cooperatives, and cooperative unions inside and outside industrial zones.
7. Officers, professional soldiers, non-commissioned officers of the people’s armed forces; police workers; officials, workers, and employees of national defense forces on active duty; cryptographic personnel and others working in cryptographic organizations receiving salaries from the state budget.
8. Cadres, civil servants, and public employees in accordance with the law on cadres, civil servants, and public employees.
9. Persons who have returned official-duty housing in accordance with Clause 4, Article 125 of this Law, except for cases where such housing is recovered due to violations of this Law.
10. Households and individuals whose land is recovered and whose houses are cleared or demolished in accordance with the law, but who have not yet been compensated by the State with housing or residential land.
11. Pupils and students of universities, academies, colleges, vocational schools, and specialized institutions in accordance with the law; pupils of public ethnic boarding schools.
12. Enterprises, cooperatives, and cooperative unions in industrial zones.”
Second, vulnerable groups include poor and near-poor households in rural areas, areas frequently affected by natural disasters and climate change, as well as poor and near-poor households in urban areas. These groups face significant challenges in securing minimum housing conditions.
Third, social housing policies also target low-income workers, such as low-income earners in urban areas and workers employed by enterprises and cooperatives both inside and outside industrial zones.
In addition, the law provides for several other specific groups, including cadres, civil servants, public employees; officers, soldiers, and police personnel; persons who have returned official-duty housing; households and individuals whose land has been recovered without housing compensation; and pupils and students. Besides individuals and households, enterprises and cooperatives in industrial zones are also eligible for this policy in order to invest in housing for workers.
2. Is an individual leasing social housing required to report to the commune-level People’s Committee?
Pursuant to Article 43 on the order and procedures for leasing social housing invested and built by individuals, an individual investor must comply with the prescribed procedures when putting social housing into lease.
Accordingly, the leasing of social housing by an individual must follow the sequence below:
First, the individual investor is required to submit a written report to the commune-level People’s Committee where the social housing is located, fully stating the construction location, implementation progress, scale and number of apartments, the number of units for lease, and the leasing commencement time.
Enable local authorities to monitor and manage;
Allow residents to be informed and supervise;
Ensure eligible applicants have timely access to information on social housing.
Applicants for leasing social housing must submit certification proving their eligibility for social housing support;
Such certification must comply with the guidance of the Minister of Construction, the Minister of National Defense, or the Minister of Public Security, depending on the applicant category.
After compiling complete and valid dossiers, the individual investor may sign lease contracts with tenants and is required to send the list of tenants to the commune-level People’s Committee for management and inspection (post-inspection).
Accordingly, individuals leasing social housing are required to submit a written report to the commune-level People’s Committee where the social housing is located. This is a mandatory requirement under the statutory order and procedures for leasing social housing. Failure to report or incomplete reporting may be considered non-compliance with legal procedures and may affect the legality of the leasing activity.
Therefore, to ensure lawful leasing of social housing, individual investors must fully comply with reporting obligations to the commune-level People’s Committee, cooperate in public disclosure of information, strictly control tenant eligibility, and submit tenant lists for management and inspection. Such compliance not only protects the lawful rights and interests of lessors but also ensures transparency and effectiveness in the implementation of social housing policies.
TUYẾT NHUNG LAW cung cấp đội ngũ luật sư tư vấn giàu kinh nghiệm trong các lĩnh vực pháp luật: Dân sự, hình sự, hành chính, thương mại, đất đai, hôn nhân gia đình, thuế … Liên hệ tư vấn các vấn pháp luật, vui lòng liên hệ theo số điện thoại 0975.982.169 hoặc qua email: lienhe@tuyetnhunglaw.vn để được hỗ trợ.