[Tham vấn bởi: Luật Sư Bui Thi Nhung]
Bài viết dưới đây đề cập đến nội dung pháp lý liên quan đến Người giúp việc gia đình có bắt buộc tham gia BHXH không? Nghĩa vụ của gia chủ khi thuê người giúp việc gia đình? Khoản tiền BHXH, BHYT của người giúp việc phải được trả như thế nào? Xử phạt đến 15 triệu đồng nếu không trả BHXH cho người giúp việc? được Công Ty Luật Tuyết Nhung Bùi giải đáp sử dụng vào mục đích tham khảo.
Từ ngày 10/09/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, trong đó có những nội dung đáng lưu ý đối với người sử dụng lao động là cá nhân, hộ gia đình có thuê người giúp việc gia đình.
Vì vậy, các gia đình cần chủ động nắm rõ những nghĩa vụ của mình khi thuê người giúp việc, nhất là trách nhiệm liên quan đến tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT), để thực hiện đúng quy định và tránh phát sinh vi phạm khi Nghị định mới có hiệu lực.
Người giúp việc gia đình có bắt buộc tham gia BHXH không?
Theo khoản 7 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội, lao động là người giúp việc gia đình thuộc trường hợp không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
“Điều 2. Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện
…
7. Trường hợp không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
a) Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng.
Chính phủ quy định đối tượng hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc;
b) Lao động là người giúp việc gia đình;
c) Đối tượng quy định tại điểm m và điểm n khoản 1 Điều này đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động, trừ trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu tối đa 06 tháng quy định tại khoản 7 Điều 33 của Luật này.”
Nghĩa vụ của gia chủ khi thuê người giúp việc gia đình?
Khi thuê người giúp việc gia đình, gia chủ không chỉ có trách nhiệm thỏa thuận và trả tiền lương mà còn phải thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động theo quy định của pháp luật.
Cụ thể, khoản 2 Điều 163 Bộ luật Lao động quy định người sử dụng lao động khi sử dụng lao động là người giúp việc gia đình có trách nhiệm:
“Điều 163. Nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi sử dụng lao động là người giúp việc gia đình
…
2. Trả cho người giúp việc gia đình khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật để người lao động chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.”
Như vậy, người giúp việc không thuộc diện BHXH bắt buộc nhưng gia chủ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả khoản tiền bảo hiểm cho người giúp việc theo quy định.
Lưu ý: Nghĩa vụ của gia chủ trong trường hợp này khác với trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đối với người lao động thuộc diện bắt buộc, người sử dụng lao động thường phải thực hiện việc đăng ký, kê khai và đóng bảo hiểm xã hội theo quy định.
Trong khi đó, đối với người giúp việc gia đình, gia chủ không phải trực tiếp thực hiện thủ tục đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc trực tiếp đóng bảo hiểm xã hội cho người giúp việc tại cơ quan bảo hiểm xã hội. Thay vào đó, gia chủ có trách nhiệm thanh toán khoản tiền bảo hiểm cho người giúp việc để người lao động tự chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Khoản tiền BHXH, BHYT của người giúp việc phải được trả như thế nào?
Người sử dụng lao động có trách nhiệm trả cho người giúp việc một khoản tiền tương ứng với mức đóng BHXH bắt buộc, BHYT thuộc trách nhiệm của mình để người lao động chủ động tham gia BHXH, BHYT. Theo khoản 4 Điều 89 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, việc trả khoản tiền này được thực hiện theo từng trường hợp cụ thể.
Trường hợp trả tiền cùng kỳ trả lương: Mỗi kỳ trả lương, gia chủ phải đồng thời thanh toán cho người giúp việc khoản tiền tương ứng với phần BHXH bắt buộc, BHYT mà theo quy định thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động. Người giúp việc sẽ tự chủ động sử dụng khoản tiền này để tham gia BHXH, BHYT theo quy định.
Chẳng hạn, nếu hai bên thỏa thuận trả lương vào ngày 05 hằng tháng thì khoản tiền tương ứng với BHXH, BHYT cũng phải được trả cùng kỳ vào ngày 05. Gia chủ không nên tách khoản tiền này để trả vào một thời điểm khác với kỳ trả lương.
Trường hợp người giúp việc đồng thời giao kết nhiều hợp đồng lao động: Trách nhiệm trả tiền BHXH, BHYT được xác định theo từng hợp đồng lao động. Ví dụ, một người giúp việc cùng lúc ký hợp đồng với gia đình A và gia đình B thì gia đình A có trách nhiệm trả khoản tiền BHXH, BHYT theo hợp đồng với người lao động; gia đình B cũng thực hiện nghĩa vụ tương tự theo hợp đồng riêng của mình.
Như vậy, khoản tiền BHXH, BHYT của người giúp việc phải được trả cùng kỳ trả lương và theo từng hợp đồng lao động nếu người lao động đồng thời làm việc cho nhiều gia đình.
Xử phạt đến 15 triệu đồng nếu không trả BHXH cho người giúp việc
Việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả khoản tiền BHXH, BHYT cho người giúp việc không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm xử phạt đối với gia chủ. Theo quy định mới, từ ngày 10/09/2026, hành vi vi phạm quy định này có thể bị phạt đến 15 triệu đồng:
Cụ thể, điểm b khoản 3 Điều 28 quy định:
“Điều 28. Vi phạm quy định về lao động là người giúp việc gia đình
…
3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:
…
b) Không trả cho lao động là người giúp việc gia đình khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật để người lao động chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.”
Theo đó, người sử dụng lao động có hành vi không trả cho lao động là người giúp việc gia đình khoản tiền BHXH, BHYT theo quy định của pháp luật để người lao động chủ động tham gia BHXH, BHYT có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng. Đây là mức phạt áp dụng đối với người sử dụng lao động là cá nhân. Nếu chủ thể vi phạm là tổ chức thì mức phạt được áp dụng theo quy định về mức phạt đối với tổ chức.
Không chỉ bị phạt tiền, người sử dụng lao động còn có thể phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là: Buộc người sử dụng lao động trả đủ tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho lao động là người giúp việc gia đình khi vi phạm.
Như vậy, nếu không thực hiện nghĩa vụ, gia chủ có thể phải chịu đồng thời hai hậu quả: bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng và phải trả đủ khoản tiền BHXH, BHYT còn thiếu cho người giúp việc.
Để hạn chế rủi ro, gia chủ nên xác định rõ trong hợp đồng lao động mức tiền lương và khoản tiền tương ứng với BHXH, BHYT mà người giúp việc được nhận. Việc thể hiện rõ các khoản tiền ngay từ đầu sẽ giúp hai bên dễ dàng xác định nghĩa vụ và tránh tranh chấp trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Bên cạnh đó, khi thanh toán tiền lương hằng tháng, gia chủ nên trả đồng thời khoản tiền BHXH, BHYT cho người giúp việc theo đúng kỳ trả lương. Nếu thanh toán bằng chuyển khoản, nội dung chuyển tiền cũng nên thể hiện rõ các khoản đã thanh toán; nếu trả bằng tiền mặt, nên có chứng từ hoặc xác nhận phù hợp để chứng minh việc đã thực hiện nghĩa vụ.
Trường hợp người giúp việc đồng thời ký hợp đồng với nhiều gia đình, mỗi người sử dụng lao động vẫn phải thực hiện trách nhiệm trả khoản tiền BHXH, BHYT theo từng hợp đồng. Gia chủ không thể cho rằng người giúp việc đã làm việc cho gia đình khác và đã được trả khoản tiền bảo hiểm ở nơi đó thì mình được miễn nghĩa vụ.
Như vậy, khoản tiền BHXH, BHYT của người giúp việc không chỉ là vấn đề về quyền lợi của người lao động mà còn gắn trực tiếp với trách nhiệm của gia chủ. Không trả khoản tiền này có thể dẫn đến xử phạt hành chính với mức phạt lên đến 15 triệu đồng theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 10/09/2026. Vì vậy, các gia đình đang thuê người giúp việc nên kiểm tra lại hợp đồng, mức tiền lương và cách thức thanh toán để bảo đảm thực hiện đúng nghĩa vụ ngay từ đầu.
[EN][Consulted by: Lawyer Bui Thi Nhung]
The following article discusses legal issues concerning whether domestic workers are required to participate in social insurance; the obligations of household employers when hiring domestic workers; how social insurance (SI) and health insurance (HI) payments for domestic workers must be paid; and whether a fine of up to VND 15 million may be imposed for failing to pay SI for domestic workers. The contents are provided by Tuyet Nhung Bui Law Firm for reference purposes.
From September 10, 2026, Decree No. 283/2026/ND-CP will officially take effect, introducing several notable provisions applicable to employers who are individuals or households hiring domestic workers.
Therefore, households should proactively understand their obligations when hiring domestic workers, particularly their responsibilities concerning social insurance and health insurance payments, in order to comply with the law and avoid violations when the new Decree takes effect.
Are domestic workers required to participate in social insurance?
Under Clause 7, Article 2 of the Law on Social Insurance, workers who are domestic workers are not subject to compulsory social insurance participation.
What are the obligations of household employers when hiring domestic workers?
When hiring a domestic worker, a household employer is not only responsible for agreeing on and paying wages but must also fulfill obligations concerning social insurance and health insurance for the worker in accordance with the law.
Specifically, Clause 2, Article 163 of the Labor Code provides that an employer using a domestic worker has the following responsibility:
Accordingly, domestic workers are not subject to compulsory social insurance participation, but household employers are still required to pay the corresponding insurance amount to domestic workers as prescribed by law.
Note: The obligation of a household employer in this case differs from the responsibility of an employer toward workers who are subject to compulsory social insurance participation. For workers subject to compulsory participation, employers are generally required to carry out registration and declaration procedures and make social insurance contributions in accordance with the law.
Meanwhile, for domestic workers, household employers are not required to directly carry out procedures for compulsory social insurance registration or directly pay social insurance contributions for domestic workers to the social insurance authority. Instead, household employers are responsible for paying the insurance amount to domestic workers so that the workers can proactively participate in social insurance and health insurance.
How must social insurance and health insurance payments for domestic workers be paid?
Employers are responsible for paying domestic workers an amount corresponding to the compulsory social insurance and health insurance contributions that fall under the employers’ responsibility, so that the workers can proactively participate in social insurance and health insurance. Under Clause 4, Article 89 of Decree No. 145/2020/ND-CP, the payment of this amount is carried out depending on each specific case.
Where the payment is made together with the wage payment: For each pay period, the household employer must simultaneously pay the domestic worker an amount corresponding to the compulsory social insurance and health insurance contributions that, under the law, are the employer’s responsibility. The domestic worker will then proactively use this amount to participate in social insurance and health insurance in accordance with the law.
For example, if the parties agree that wages will be paid on the 5th day of each month, the amount corresponding to social insurance and health insurance must also be paid together on the 5th day. The household employer should not separate this amount and pay it at a different time from the wage payment period.
Where the domestic worker simultaneously enters into multiple employment contracts: The responsibility to pay the social insurance and health insurance amount is determined separately for each employment contract. For example, if a domestic worker simultaneously enters into contracts with Family A and Family B, Family A is responsible for paying the social insurance and health insurance amount under its contract with the worker, while Family B must fulfill the same obligation under its separate contract.
Thus, the social insurance and health insurance amount payable to a domestic worker must be paid together with the wage payment and, where the worker works for multiple families at the same time, must be paid separately under each employment contract.
Fines of up to VND 15 million for failing to pay social insurance for domestic workers
Failure to fulfill or properly fulfill the obligation to pay social insurance and health insurance amounts to domestic workers not only affects the workers’ rights and benefits but may also result in administrative penalties for household employers. Under the new regulations, from September 10, 2026, violations of this obligation may be subject to a fine of up to VND 15 million.
Specifically, Point b, Clause 3, Article 28 provides:
Accordingly, an employer who fails to pay a domestic worker the social insurance and health insurance amount as prescribed by law so that the worker can proactively participate in social insurance and health insurance may be subject to a fine ranging from VND 10,000,000 to VND 15,000,000.
This penalty applies to employers who are individuals. If the violating entity is an organization, the applicable fine shall be determined in accordance with the regulations on penalties applicable to organizations.
In addition to the monetary fine, the employer may also be required to take remedial measures, namely: “Requiring the employer to fully pay the social insurance and health insurance amounts to the domestic worker when violating the provisions of Point b, Clause 3 of this Article.”
Thus, failure to fulfill this obligation may result in two consequences simultaneously: a fine ranging from VND 10,000,000 to VND 15,000,000 and an obligation to fully pay the outstanding social insurance and health insurance amounts to the domestic worker.
To minimize legal risks, household employers should clearly specify in the employment contract the wage and the amount corresponding to social insurance and health insurance that the domestic worker is entitled to receive. Clearly stating these amounts from the outset will help both parties determine their respective obligations and avoid disputes during the performance of the employment contract.
In addition, when paying monthly wages, household employers should simultaneously pay the social insurance and health insurance amount to the domestic worker in accordance with the agreed wage payment period. If payment is made by bank transfer, the transfer description should clearly indicate the amounts paid; if payment is made in cash, an appropriate receipt or acknowledgment should be obtained to demonstrate that the obligation has been fulfilled.
Where a domestic worker simultaneously enters into employment contracts with multiple families, each employer remains responsible for paying the social insurance and health insurance amount under the respective employment contract. A household employer cannot argue that the domestic worker is already working for another family and has received an insurance payment from that family as a basis for exemption from their own obligation.
Therefore, the social insurance and health insurance amount payable to domestic workers is not merely a matter of workers’ benefits but is also directly connected to the responsibilities of household employers. Failure to pay this amount may result in an administrative fine of up to VND 15 million under the new regulations taking effect from September 10, 2026. Therefore, families currently employing domestic workers should review their employment contracts, wage arrangements, and payment methods to ensure that their obligations are properly fulfilled from the outset.