Luật sư có được cung cấp dịch vụ cho hai bên tranh chấp?

1. Luật sư có được cung cấp dịch vụ cho hai bên tranh chấp?

Theo Luật Luật sư 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2012), một trong những hành vi bị nghiêm cấm là: “Cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng có quyền lợi đối lập nhau trong cùng vụ án hình sự, vụ án dân sự, vụ án hành chính, việc dân sự và các việc khác theo quy định của pháp luật (sau đây gọi chung là vụ, việc)” (Điểm a khoản 1 Điều 9 Luật Luật sư 2006 sửa đổi, bổ sung năm 2012).

Như vậy, về nguyên tắc, trong cùng một vụ án hoặc vụ việc, luật sư không được đồng thời đại diện hoặc cung cấp dịch vụ pháp lý cho cả hai bên đang tranh chấp.

Bên cạnh đó, hoạt động nghề nghiệp của luật sư còn phải tuân thủ Quy tắc Đạo đức và ứng xử nghề nghiệp Luật sư Việt Nam. Tại Quy tắc 15 của Bộ Quy tắc Đạo đức và ứng xử nghề nghiệp Luật sư Việt Nam (ban hành kèm theo Quyết định số 201/QĐ-HĐLSTQ ngày 13/12/2019 của Hội đồng Luật sư toàn quốc) quy định về xung đột lợi ích. Theo đó, xung đột lợi ích được hiểu là trường hợp do ảnh hưởng từ quyền lợi của luật sư, nghĩa vụ của luật sư đối với khách hàng hiện tại, khách hàng cũ, bên thứ ba dẫn đến tình huống luật sư bị hạn chế hoặc có khả năng bị hạn chế trong việc thực hiện nghĩa vụ bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, nghĩa vụ giữ bí mật thông tin của khách hàng.

Do đó, để bảo đảm nguyên tắc độc lập, khách quan và trung thành với khách hàng, pháp luật và quy tắc nghề nghiệp đều yêu cầu luật sư không được cung cấp dịch vụ pháp lý cho các bên có quyền lợi đối lập trong cùng một vụ án, vụ việc tranh chấp. Điều này nhằm tránh tình trạng xung đột lợi ích và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

2. Các trường hợp luật sư buộc phải từ chối thực hiện dịch vụ?

Theo Quy tắc 15.3 Bộ Quy tắc Đạo đức và ứng xử nghề nghiệp Luật sư Việt Nam, luật sư phải từ chối tiếp nhận hoặc từ chối tiếp tục thực hiện vụ việc khi phát sinh xung đột lợi ích. Cụ thể, luật sư buộc phải từ chối trong các trường hợp sau:

Thứ nhất, vụ việc có nhiều khách hàng nhưng quyền lợi của các khách hàng đó đối lập nhau.

Thứ hai, khách hàng mới có quyền lợi đối lập với khách hàng hiện tại của luật sư hoặc liên quan đến một vụ việc khác mà khách hàng đang có quyền lợi đối lập với khách hàng hiện tại trong vụ việc luật sư đang thực hiện.

Thứ ba, khách hàng mới có quyền lợi đối lập với khách hàng cũ trong cùng một vụ việc hoặc trong một vụ việc khác có liên quan trực tiếp mà trước đó luật sư đã cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng cũ.

Thứ tư, vụ việc của khách hàng có quyền lợi đối lập với quyền lợi của chính luật sư hoặc của những người thân thích của luật sư như cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em.

Thứ năm, vụ việc mà trước đó luật sư đã tham gia giải quyết với tư cách người tiến hành tố tụng, cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước, trọng tài viên hoặc hòa giải viên.

Thứ sáu, vụ việc của khách hàng có quyền lợi đối lập với khách hàng do cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em của luật sư đang cung cấp dịch vụ pháp lý.

Ngoài ra, trong trường hợp một luật sư không được nhận hoặc thực hiện vụ việc do thuộc các trường hợp xung đột lợi ích nêu trên thì các luật sư khác đang làm việc trong cùng tổ chức hành nghề luật sư cũng không được nhận hoặc thực hiện vụ việc đó, trừ một số trường hợp liên quan đến xung đột lợi ích cá nhân theo quy định của Bộ Quy tắc.

Lưu ý: theo Quy tắc 15.4, trong một số trường hợp phát sinh xung đột lợi ích, luật sư vẫn có thể nhận hoặc tiếp tục thực hiện vụ việc nếu đã giải thích rõ cho các bên và được khách hàng đồng ý bằng văn bản. Tuy nhiên, ngoại lệ này không áp dụng đối với các trường hợp bị pháp luật cấm; các vụ án, vụ việc đang trong quá trình tố tụng, khiếu nại hành chính, giải quyết tranh chấp bằng trọng tài hoặc hòa giải thương mại; và trường hợp luật sư đã từng tham gia giải quyết vụ việc với tư cách người tiến hành tố tụng, cán bộ nhà nước, trọng tài viên hoặc hòa giải viên.

Ví dụ 1:  Trường hợp có thể được phép nếu có sự đồng ý bằng văn bản

Công ty A và Công ty B đang đàm phán ký hợp đồng hợp tác đầu tư. Trước đây, luật sư X từng tư vấn thường xuyên cho Công ty A. Nay Công ty B đề nghị luật sư X tư vấn rà soát hợp đồng.

Về nguyên tắc, đây là trường hợp có khả năng phát sinh xung đột lợi ích vì luật sư X có quan hệ nghề nghiệp với Công ty A (khách hàng hiện tại hoặc khách hàng cũ).

👉 Tuy nhiên, nếu:

– Luật sư X đánh giá có thể bảo đảm tính độc lập;

– Không thuộc trường hợp bị pháp luật cấm;

– Không phải vụ án, vụ việc tố tụng;

–  Và cả hai công ty đều đồng ý bằng văn bản sau khi được giải thích đầy đủ về khả năng xung đột lợi ích,

Khi đó, theo Quy tắc 15.4, luật sư có thể tiếp tục nhận vụ việc.

Ví dụ 2: Trường hợp không được phép dù các bên đồng ý

Ông A và bà B tranh chấp quyền sử dụng đất và vụ án đang được Tòa án thụ lý giải quyết.

Cả hai bên đều tin tưởng luật sư X và đề nghị luật sư đại diện cho cả hai.

Trường hợp này thuộc:

– Hành vi bị cấm theo Điểm a Khoản 1 Điều 9 Luật Luật sư 2006;
– Đồng thời là vụ án dân sự đang trong quá trình tố tụng.
Vì vậy, dù hai bên có làm văn bản đồng ý thì luật sư vẫn không được phép nhận đại diện cho cả hai bên.

Ví dụ 3: Trường hợp luật sư bắt buộc phải từ chối

Luật sư X trước đây từng là Thẩm phán và đã tham gia giải quyết vụ án Y. Sau khi chuyển sang hành nghề luật sư, một trong các bên mời luật sư X tham gia bảo vệ quyền lợi trong chính vụ án đó (đang xét xử lại).

Đây là trường hợp luật sư đã tham gia vụ việc với tư cách người tiến hành tố tụng.

Theo Quy tắc 15.4.3, trường hợp này không được áp dụng ngoại lệ đồng ý bằng văn bản.

Luật sư bắt buộc phải từ chối.

3. Vì sao luật sư không được bảo vệ cho các bên có quyền lợi đối lập?

Theo quy định pháp luật và các chuẩn mực nghề nghiệp, nguyên tắc độc lập là một trong những nguyên tắc cơ bản của nghề luật sư. Nguyên tắc này yêu cầu luật sư phải giữ vững sự độc lập trong hoạt động nghề nghiệp, không bị chi phối bởi lợi ích cá nhân, không để bất kỳ áp lực nào từ các bên liên quan ảnh hưởng đến quan điểm chuyên môn, đồng thời chỉ hành động vì quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng mà mình đại diện.

Trong thực tiễn hành nghề, luật sư thường tham gia vào nhiều mối quan hệ khác nhau như với khách hàng hiện tại, khách hàng cũ hoặc các bên thứ ba có liên quan. Lợi ích giữa các chủ thể này không phải lúc nào cũng đồng nhất, thậm chí có thể mâu thuẫn trực tiếp. Nếu luật sư đồng thời cung cấp dịch vụ pháp lý cho hai bên có quyền lợi đối lập trong cùng một vụ việc, nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích là rất lớn.

Những rủi ro có thể xảy ra trong trường hợp này bao gồm: nguy cơ vi phạm nghĩa vụ bảo mật thông tin của khách hàng; không bảo đảm được sự trung thành tuyệt đối đối với từng khách hàng; làm mất đi tính khách quan trong việc tư vấn, xây dựng chiến lược pháp lý; đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín nghề nghiệp của luật sư và niềm tin của xã hội đối với nghề luật sư.

VD: Trường hợp luật sư đã từng tham gia bào chữa cho người bị buộc tội trong một vụ án hình sự, sau đó lại tiếp tục nhận bảo vệ quyền lợi cho người bị hại trong chính vụ án đó hoặc trong vụ việc có liên quan trực tiếp. Khi bào chữa cho người bị buộc tội, luật sư có thể đã tiếp cận nhiều thông tin, tài liệu quan trọng liên quan đến thân chủ. Nếu sau đó luật sư tiếp tục bảo vệ cho người bị hại, việc sử dụng hoặc không sử dụng những thông tin đã biết đều có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của một trong các bên.

Trường hợp này cũng là ví dụ minh họa cho quy định tại Quy tắc 15.3.3 của Bộ Quy tắc Đạo đức và ứng xử nghề nghiệp Luật sư Việt Nam, theo đó luật sư phải từ chối tiếp nhận vụ việc nếu khách hàng mới có quyền lợi đối lập với khách hàng cũ trong cùng một vụ việc hoặc trong vụ việc khác có liên quan trực tiếp mà trước đó luật sư đã cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng cũ.

Vì vậy, trước khi nhận một vụ việc, luật sư cần chủ động rà soát và đánh giá khả năng phát sinh xung đột lợi ích. Việc cân nhắc kỹ lưỡng để quyết định chấp nhận hay từ chối cung cấp dịch vụ pháp lý không chỉ giúp bảo đảm nguyên tắc độc lập trong hành nghề mà còn góp phần bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, đồng thời củng cố niềm tin của xã hội đối với luật sư và nghề luật sư.

[EN]

[Consulted by: Lawyer Bui Thi Nhung]

This article discusses issues related to whether a lawyer is allowed to provide legal services to both parties in a dispute, the circumstances in which a lawyer must refuse to provide legal services, and why a lawyer is not permitted to represent parties with opposing interests. The information is provided by Tuyet Nhung Bui Law Firm for reference purposes.

1. Can a lawyer provide legal services to both parties in a dispute?

According to the Law on Lawyers 2006 (amended and supplemented in 2012), one of the prohibited acts is: “Providing legal services to clients whose interests are opposed to each other in the same criminal case, civil case, administrative case, civil matter and other matters as prescribed by law (hereinafter collectively referred to as cases or matters)” (Point a, Clause 1, Article 9 of the Law on Lawyers 2006 as amended and supplemented in 2012).

Accordingly, in principle, in the same case or matter, a lawyer is not allowed to simultaneously represent or provide legal services to both disputing parties.

In addition, the professional activities of lawyers must comply with the Code of Ethics and Professional Conduct for Vietnamese Lawyers. Rule 15 of this Code (issued together with Decision No. 201/QĐ-HĐLSTQ dated December 13, 2019 of the National Bar Council) provides regulations on conflicts of interest. Accordingly, a conflict of interest refers to a situation in which the interests of the lawyer, or the lawyer’s obligations to current clients, former clients, or third parties, affect or may affect the lawyer’s ability to fulfill the duty of protecting the best lawful rights and interests of the client and maintaining the confidentiality of client information.

Therefore, in order to ensure the principles of independence, objectivity, and loyalty to clients, both the law and professional rules require that lawyers must not provide legal services to parties whose interests are opposed in the same case or dispute. This is intended to avoid conflicts of interest and to best protect the lawful rights and interests of clients.

2. Cases in which lawyers must refuse to provide services

According to Rule 15.3 of the Code of Ethics and Professional Conduct for Vietnamese Lawyers, a lawyer must refuse to accept or must discontinue handling a matter when a conflict of interest arises. Specifically, a lawyer must refuse in the following circumstances:

First, a matter involves multiple clients whose interests are opposed to one another.

Second, a new client has interests opposed to the lawyer’s current client, or the matter is related to another case in which the client has interests opposed to the current client in a matter the lawyer is handling.

Third, a new client has interests opposed to a former client in the same matter or in another matter directly related to a case in which the lawyer previously provided legal services to that former client.

Fourth, the client’s matter involves interests that conflict with the interests of the lawyer or the lawyer’s close relatives such as parents, spouse, children, brothers, or sisters.

Fifth, the matter is one in which the lawyer previously participated as a procedural officer, a public official in a state authority, an arbitrator, or a mediator.

Sixth, the client’s matter has interests opposed to another client who is being provided legal services by the lawyer’s parents, spouse, children, brothers, or sisters.

In addition, if one lawyer is not allowed to accept or handle a matter due to the above conflicts of interest, other lawyers working in the same law-practicing organization are also not allowed to accept or handle that matter, except for certain cases relating to personal conflicts of interest as provided by the Code.

Note: According to Rule 15.4, in some situations where a conflict of interest arises, a lawyer may still accept or continue handling the matter if the lawyer has clearly explained the situation to the parties and obtained the clients’ written consent. However, this exception does not apply to cases prohibited by law; cases or matters that are currently in litigation, administrative complaints, arbitration proceedings, or commercial mediation; and cases in which the lawyer previously participated in resolving the matter as a procedural officer, state official, arbitrator, or mediator.

Example 1: A case that may be permitted with written consent

Company A and Company B are negotiating an investment cooperation contract. Previously, Lawyer X regularly provided legal advice to Company A. Now Company B requests Lawyer X to review the contract.

In principle, this situation may give rise to a conflict of interest because Lawyer X has a professional relationship with Company A (a current or former client).

However, if:

• Lawyer X determines that independence can still be maintained;

• The situation is not prohibited by law;

• The matter is not a litigation case;

• And both companies provide written consent after being fully informed of the potential conflict of interest,

Then, according to Rule 15.4, the lawyer may still accept the matter.

Example 2: A case not permitted even with the parties’ consent

Mr. A and Ms. B are disputing land use rights, and the case has been accepted by the Court.

Both parties trust Lawyer X and request the lawyer to represent them.

This situation falls under:

A prohibited act under Point a, Clause 1, Article 9 of the Law on Lawyers 2006;
At the same time, it is a civil case currently in litigation.

Therefore, even if both parties provide written consent, the lawyer is still not permitted to represent both parties.

Example 3: A case where the lawyer must refuse

Lawyer X previously served as a judge and participated in resolving Case Y. After becoming a practicing lawyer, one of the parties invites Lawyer X to represent them in the same case when it is being retried.

This is a situation in which the lawyer previously participated in the case as a procedural officer.

According to Rule 15.4.3, the exception allowing written consent does not apply in this situation.

Therefore, the lawyer must refuse.

3. Why are lawyers not allowed to represent parties with opposing interests?

According to legal regulations and professional standards, independence is one of the fundamental principles of the legal profession. This principle requires lawyers to maintain independence in professional activities, not be influenced by personal interests, not allow any pressure from related parties to affect their professional judgment, and act solely in the lawful rights and interests of the client they represent.

In legal practice, lawyers often engage in various relationships with current clients, former clients, and related third parties. The interests of these parties are not always aligned and may even directly conflict. If a lawyer simultaneously provides legal services to two parties with opposing interests in the same matter, the risk of a conflict of interest becomes very high.

Possible risks in such situations include the violation of client confidentiality obligations, the inability to maintain absolute loyalty to each client, the loss of objectivity in legal advice and strategy, and negative impacts on the professional reputation of lawyers as well as public trust in the legal profession.

For example, a lawyer may have previously defended an accused person in a criminal case and later accepts to protect the rights of the victim in the same case or in a directly related matter. During the defense of the accused, the lawyer may have accessed important information and documents concerning the client. If the lawyer later represents the victim, the use or non-use of such information may affect the rights and interests of one of the parties.

This situation is also an illustration of Rule 15.3.3 of the Code of Ethics and Professional Conduct for Vietnamese Lawyers, which requires lawyers to refuse a case if a new client has interests opposed to those of a former client in the same matter or in another matter directly related to one in which the lawyer previously provided legal services.

Therefore, before accepting a matter, a lawyer must proactively review and assess the possibility of conflicts of interest. Carefully considering whether to accept or refuse to provide legal services not only ensures the principle of independence in legal practice but also helps protect the lawful rights and interests of clients while strengthening public trust in lawyers and the legal profession.

---

TUYẾT NHUNG LAW cung cấp đội ngũ luật sư tư vấn giàu kinh nghiệm trong các lĩnh vực pháp luật: Dân sự, hình sự, hành chính, thương mại, đất đai, hôn nhân gia đình, thuế … Liên hệ tư vấn các vấn pháp luật, vui lòng liên hệ theo số điện thoại 0975.982.169 hoặc qua email: lienhe@tuyetnhunglaw.vn để được hỗ trợ.