Chồng cũ không giao con theo bản án phải làm sao? Hướng dẫn yêu cầu thi hành án để bảo vệ quyền nuôi con hợp pháp.

Chồng cũ không giao con theo bản án phải làm sao? Tìm hiểu thủ tục yêu cầu thi hành án, cưỡng chế giao con và trách nhiệm hình sự khi không chấp hành bản án.

Sau khi ly hôn, không ít cha mẹ đã phải trải qua một cuộc chiến pháp lý kéo dài chỉ để được gặp con hoặc được thực hiện đúng quyền nuôi con mà Tòa án đã công nhận.

Thực tế cho thấy, có nhiều trường hợp mặc dù bản án đã có hiệu lực pháp luật, Tòa án đã tuyên giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng, nhưng người còn lại vẫn cố tình né tránh, che giấu nơi ở của con, không hợp tác hoặc tìm mọi cách cản trở việc thi hành án.

Điều này không chỉ xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người được giao nuôi con mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển toàn diện của trẻ em.

Vậy chồng cũ không giao con theo bản án phải làm sao? Người được giao quyền nuôi con cần yêu cầu cơ quan nào can thiệp? Có được cưỡng chế giao con hay không? Nếu cố tình không chấp hành bản án thì người vi phạm có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Bài viết dưới đây sẽ phân tích toàn diện các quy định mới của pháp luật để giúp bạn bảo vệ quyền nuôi con hợp pháp của mình.

1. Tình huống thực tế

Một người mẹ chia sẻ:

Sau khi ly hôn, do điều kiện kinh tế chưa ổn định nên chị đồng ý để chồng trực tiếp nuôi con theo bản án ly hôn. Thời điểm đó, con mới 3 tuổi.

Sau nhiều năm, chị nhận thấy con có dấu hiệu chậm phát triển, việc chăm sóc và giáo dục của phía gia đình chồng không còn phù hợp. Trong khi đó, bản thân chị đã có công việc ổn định, đủ điều kiện về kinh tế, nơi ở và thời gian chăm sóc con.

Vì vậy, chị khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Tòa án sau khi xem xét toàn bộ chứng cứ đã chấp nhận yêu cầu và tuyên giao con cho chị trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng.

Tuy nhiên, mặc dù bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng người chồng cũ không tự nguyện giao con. Chị nhiều lần liên hệ nhưng đều bị né tránh, việc thăm con cũng bị cản trở.

Trong trường hợp này, chị cần làm gì để được nhận lại con theo đúng bản án?

2. Nghĩa vụ giao con theo bản án

Nhiều người lầm tưởng rằng sau khi có bản án thì bên còn lại có quyền “đồng ý thì giao, không đồng ý thì thôi”.

Thực tế hoàn toàn không phải như vậy.

Khi Tòa án đã tuyên giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng và bản án đã có hiệu lực pháp luật thì việc giao con không còn là sự thỏa thuận giữa hai bên nữa mà trở thành nghĩa vụ bắt buộc phải thi hành.

Theo Điều 4 Luật Thi hành án dân sự năm 2025:

• Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định đã có hiệu lực.
• Người phải thi hành án có điều kiện thi hành nhưng không tự nguyện thực hiện thì sẽ bị cưỡng chế theo quy định của pháp luật.

Tại Khoản 1 Điều 16 Luật thi hành án dân sự năm 2025 cũng quy định:

“1. Nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện các hành vi sau đây:
a) Không chấp hành bản án, quyết định;[…]”

Như vậy, nếu người chồng cố tình không giao con thì đã vi phạm nghĩa vụ thi hành án dân sự.

Đây không còn đơn thuần là tranh chấp giữa hai cá nhân mà là hành vi không chấp hành bản án của Tòa án.

3. Chồng cũ không giao con theo bản án phải làm sao?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người đặt ra sau khi thắng kiện. Điều quan trọng cần lưu ý là:

Không phải cứ có bản án là cơ quan thi hành án sẽ tự động tổ chức giao con.

Người được giao quyền nuôi con phải chủ động yêu cầu thi hành án.

Theo Điều 30 và Điều 31 Luật Thi hành án dân sự năm 2025, người được thi hành án có quyền nộp:

• Đơn yêu cầu thi hành án;
• Kèm theo bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực;
• Các tài liệu liên quan nếu có.

4. Cơ quan thi hành án sẽ làm gì trước khi cưỡng chế giao con?

Pháp luật luôn đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu. Do đó, đối với việc giao con, cơ quan thi hành án không áp dụng ngay biện pháp cưỡng chế.

Theo Điều 93 Luật Thi hành án dân sự năm 2025, trước khi tiến hành cưỡng chế, Chấp hành viên sẽ phối hợp với:

• UBND cấp xã;
• Các tổ chức đoàn thể;
• Gia đình hai bên;
• Người có liên quan.

Mục đích là vận động, giải thích và thuyết phục người đang giữ con tự nguyện giao con theo đúng bản án.

Quy định này nhằm hạn chế tối đa việc trẻ phải chứng kiến cảnh cưỡng chế, tránh gây tổn thương tâm lý.

Đây cũng là cơ hội cuối cùng để người phải thi hành án thực hiện nghĩa vụ của mình.

5. Bao lâu sau sẽ bị cưỡng chế giao con?

Nếu việc vận động không đạt kết quả, Chấp hành viên sẽ ban hành quyết định cưỡng chế.

Đồng thời, người phải thi hành án sẽ được thông báo và được ấn định thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo hợp lệ để tự nguyện giao con.

Khoảng thời gian này có ý nghĩa rất quan trọng. Nếu trong thời hạn trên người phải thi hành án tự nguyện thực hiện thì việc cưỡng chế sẽ không cần tiến hành.

Ngược lại, nếu vẫn tiếp tục cố tình không giao con thì cơ quan thi hành án sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế theo đúng quy định pháp luật.

6. Không giao con theo bản án có bị xử lý hình sự không?

Đây là vấn đề được rất nhiều người quan tâm.

Câu trả lời là: Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.

Khoản 2 Điều 93 Luật Thi hành án dân sự năm 2025 quy định:

“2. Hết thời hạn đã ấn định mà người phải thi hành án hoặc người đang trông giữ người chưa thành niên không giao người chưa thành niên cho người được giao nuôi dưỡng thì Chấp hành viên đề nghị cơ quan có thẩm quyền truy cứu trách nhiệm hình sự về tội không chấp hành án.”

Tội danh áp dụng là:

Tội không chấp hành án theo Điều 380 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Theo đó, người có điều kiện thi hành án nhưng cố tình không thực hiện, mặc dù đã bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định, có thể bị:

• Phạt tiền từ 05 triệu đồng đến 50 triệu đồng;
• Phạt cải tạo không giam giữ;
• Hoặc phạt tù đến 05 năm, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra.

Điều này cho thấy việc không chấp hành bản án không chỉ là vi phạm nghĩa vụ dân sự mà còn có thể trở thành hành vi phạm tội.

7. Có được tự ý đến đón con không?

Đây là sai lầm mà khá nhiều người mắc phải.

Mặc dù bản án đã tuyên giao con cho mình nhưng không nên tự ý đến đưa con đi bằng mọi giá. Bởi nếu phát sinh xô xát, tranh chấp hoặc gây ảnh hưởng đến trẻ thì chính người được giao nuôi con cũng có thể gặp bất lợi.

Cách làm đúng là:

• Yêu cầu thi hành án;
• Phối hợp với Chấp hành viên;
• Thực hiện việc giao nhận con theo đúng trình tự pháp luật.

Đây là giải pháp vừa đảm bảo quyền lợi của mình vừa tránh phát sinh các tranh chấp khác.

8. Người được giao nuôi con cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Ngay sau khi bản án có hiệu lực mà bên còn lại không tự nguyện giao con, người được thi hành án nên:

• Chuẩn bị đơn yêu cầu thi hành án dân sự;
• Nộp kèm bản án đã có hiệu lực;
• Theo dõi quá trình giải quyết của Chấp hành viên;
• Phối hợp với cơ quan thi hành án trong quá trình vận động và cưỡng chế;
• Nếu người phải thi hành án vẫn cố tình chống đối thì đề nghị xem xét xử lý theo Điều 380 Bộ luật Hình sự.

Việc chủ động thực hiện đúng trình tự sẽ giúp bảo đảm quyền nuôi con được thực thi trên thực tế thay vì chỉ tồn tại trên giấy.

Kết luận

Chồng cũ không giao con theo bản án là tình huống xảy ra khá phổ biến sau ly hôn, nhưng không vì thế mà người được giao quyền nuôi con mất đi quyền lợi hợp pháp của mình. Khi bản án đã có hiệu lực pháp luật, việc giao con là nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện.

Nếu bên phải thi hành án cố tình né tránh hoặc chống đối, người được giao nuôi con có quyền yêu cầu cơ quan Thi hành án dân sự tổ chức thi hành, áp dụng biện pháp cưỡng chế và trong trường hợp đủ điều kiện còn có thể đề nghị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội không chấp hành án theo Điều 380 Bộ luật Hình sự.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc yêu cầu giao con sau ly hôn hoặc cần hỗ trợ soạn đơn yêu cầu thi hành án, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền nuôi con trước cơ quan có thẩm quyền, hãy liên hệ luật sư để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cả bạn và con theo đúng quy định của pháp luật.